Miejsca pamięci - Andrzejewo.

Autor: Wojciech Dąbrowski (dabwoj1) / 2010-11-21

Na cmentarzu w Andrzejewie leżącego niemalże na pograniczu woj. mazowieckiego i podlaskiego, odnalazłem mogiły upamiętniające bohaterską walkę żołnierzy Września 1939r. i żołnierzy AK.Pomnik żołnierzy Września wykonany i otoczony blokami kamiennymi. W centralnej części znajduje się tablica na której czytamy: „Ponad 400 żołnierzy 18 Dywizji Piechoty (tu wymienione są oddziały dywizji) poległych w ostatniej ich bitwie12 i 13 IX 1939r. w rejonie Andrzejewa, Łętownicy, Srebrnym Borku, Srebrne”. Po lewej i prawej stronie znajdują się tablice poświęcone płk dypl. Stefanowi Kosseckiemu i płk Aleksanderowi Hertelowi. Z przodu trzy tablice z imionami i nazwiskami zidentyfikowanych żołnierzy 18 DP. Na bocznym murze duża tablica z napisem”Zbiorowa mogiła ponad 400 żołnierzy 18 DP Ziemi Łomżyńskiej poległych 12-13 Września 1939r.w rejonie Andrzejewa, znajdowała się początkowo poza obrębem miejscowego cmentarza, po wojnie uporządkowano mogiłę i włączono ją w granice cmentarza.W 1972r. płk dypl. Kazimierz Pluta-Czachowski szef sztabu 18 DP oraz jego towarzysze broni i rodziny poległych podjęli inicjatywę budowy mauzoleum.” Andrzejewo – tragiczny epizod wojny obronnej Wrzesień 1939r. Wydarzenia opisują walkę18. Dywizji Piechoty, która wchodziła w skład Samodzielnej Grupy Operacyjnej 'Narew'.Po przełamaniu bohaterskiej obrony Wizny XIX Korpus Pancerny gen. Guderiana wdarł się na tyły dowodzonej przez gen. Czesława Młota - Fijałkowskiego SGO 'Narew'. Wojska niemieckie nacierały w kierunku na Brześć Litewski i dalej na Wołyń. Korpus Guderiana nie napotkał większego oporu, wszedł na tyły polskiej SGO 'Narew' .10 września odziały jego zdobyły Wysokie Mazowieckie, Czyżew i Ciechanowiec. Zgrupowanie gen. Fijałkowskiego, składające się z 18. DP i dwóch brygad kawalerii Podlaskiej i Suwalskiej, znalazło się w tragicznym położeniu. Podjęto decyzję przebicia się na wschód. Droga odwrotu wiodła przez zajęty już przez Niemców Zambrów. Natarcie Polaków posuwało się coraz wolniej gdyż Zambrów był obsadzony 20. DP Zmot która otrzymała wsparcie 10. D Panc. 11 września gen. Młot - Fijałkowski wydał rozkaz by je przerwać i postanowił obejść miasto od południa. Suwalska i Podlaska brygada kawalerii ruszyły pierwsze. Tocząc ciężkie boje, wydostały się z okrążenia i odeszły do Puszczy Białowieskiej. Niemcy dążyli do otoczenia i zniszczenia polskich oddziałów 18. DP. Rano 12 września podzielona na kolumnę południową i północną dywizja posuwała się do Łętownicy. W trakcie przemarszu z Tabędza do Krajewa Borowego, została zaatakowana silnym ogniem artylerii i broni maszynowej nieprzyjaciela kolumna północna. Kolumnę południową ostrzelała artyleria niemiecka z kierunku Andrzejewa. Rozpoczął się ostatni bój 18. DP, który trwał do świtu 13 września.Polacy próbowali przebić się i wydostać z okrążenia na kierunku południowym - Andrzejewo i wschodnim - szosa czyżewska. W czasie ataku na Andrzejewo ciężko ranny zostaje dowódca 18. DP płk dypl. Stefan Kossecki. Dowództwo nad dywizją obejmuje dowódca piechoty dywizyjnej, płk Aleksander Hertel. Atak przerwano.Pułkownik Hertel ponowił natarcie na Andrzejewo w godzinach popołudniowych. Jednak w ogniu artylerii i ciężkich karabinów maszynowych Polacy wycofali się. Pole walki między Łętownicą a Andrzejewem usłane było poległymi i ciężko rannymi.O zmroku 12 września wykrwawiona dywizja została otoczona na przedpolach Łętownicy.Płk Hertel zwołał odprawę oficerów i wydał rozkaz do nocnego natarcia na Andrzejewo.Oddział uderzeniowy 'Taran' w sile około 500 osób pod osobistym dowództwem płk Hertla, z dwoma działkami przeciwpancernymi i ciężkimi karabinami maszynowymi na samochodach wyruszył o godz. 22 w kierunku Andrzejewa. Jednak uderzenie grupy szturmowej załamało się w ogniem artylerii i broni maszynowej nieprzyjaciela. Walka zakończyła się około godz. 23. Mimo bohaterskiej postawy nie udało się wywalczyć przejścia dla dywizji. W boju poległ płk Aleksander Hertel oraz kpt. dypl. Ludwik Hodakowski, oficer operacyjny 18. DP, kpt. dypl. Kazimierz Karpiński - kwatermistrz dywizji. Po rozbiciu 18. DP w nocy z 12 na 13 września resztki oddziałów starały wydostać się z okrążenia na własną rękę.13 września o godz. 5 rano dowódca 18. pal-u ppłk Witold Sztark, jako najstarszy stopniem z pozostałych w Łętownicy oficerów po stwierdzeniu iż nie ma możliwości dalszej walki wydał decyzję o zaprzestaniu działań.Sukces niemiecki, choć nie miał większego znaczenia strategicznego, to jednak walki pod Andrzejewem i Zambrowem zabrały Niemcom 3 dni i opóźniły działania w kierunku Brześcia.Drugie miejsce na cmentarzu mówi o bohaterskiej walce żołnierzy AK z niemieckim okupantem.Jest to pięknie wykonany pomnik na którym umieszczone są tablice z imionami i nazwiskami poległych.Starsi mieszkańcy wspominają wydarzenia, które rozegrały się w czerwcu 1944 roku. Zgodnie z rozkazem dowództwa Armii Krajowej w lasach Czerwonego Boru nastąpiła koncentracja oddziałów zbrojnych AK. Miały one za zadanie opanować więzienie w Łomży i uwolnić osadzonych w nim więźniów. Zgrupowanie partyzanckie zostało otoczone przez jednostki żandarmerii i Wermachtu. Oddziałom AK udało się przerwać pierścień i wyjść z okrążenia. Jednak w czasie walk zginęło 69 partyzantów. Uzupełnieniem tragicznych losów żołnierzy Września i AK jest odnaleziony przeze mnie trochę przypadkiem tuż przed publikacją, pomnik w Łętownicy. W centralnej części miejscowości Łętownica usytuowany jest obelisk ku czci poległych żołnierzy 18 DP i AK poległych na Czerwonym Borze. Tylko czemu orzeł na obelisku patrzy w drugą stronę, czyżby zły montaż ? A może fakt, o jakim nie wiem.

Opinie (0)

Nie ma jeszcze komentarzy do tego artykułu.

Czytaj więcej

Portal Historyczny dobroni.pl - 2019

25 maja 2018 roku wchodzi w ycie Rozporzdzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 roku tzw. RODO. Nowe prawo nakada na nas obowizek uzyskania Twojej zgody na przetwarzanie przez nas danych osobowych w plikach cookies



Owiadczam, i zapoznaem sie z Polityk prywatnoci i zgadzam si na zapisywanie i przechowywanie w mojej przegldarce internetowej tzw. plikw cookies oraz na przetwarzanie zaszyfrowanych w nich danych osobowych pozostawianych w czasie korzystania z innych stron internetowych, serwisw oraz parametrw zapisywanych w plikach cookies w celach marketingowych, w tym na profilowanie i w celach analitycznych przez dobroni.pl, oraz ZAUFANYCH PARTNERW.

Administratorzy danych / Podmioty ktrym powierzenie przetwarzania powierzono

Hoblo Sp z o.o.,Warszawa 02-761, ul. Cypryjska 2G

Cele przetwarzania danych

1.marketing, w tym profilowanie i cele analityczne
2.wiadczenie usug drog elektroniczn
3.dopasowanie treci stron internetowych do preferencji i zainteresowa
4.wykrywanie botw i naduy w usugach
5.pomiary statystyczne i udoskonalenie usug (cele analityczne)


Podstawy prawne przetwarzania danych


1.marketing, w tym profilowanie oraz cele analityczne ? zgoda
2.wiadczenie usug drog elektroniczn - niezbdno danych do wiadczenia usugi
3.pozostae cele - uzasadniony interes administratora danych


Odbiorcy danych

Podmioty przetwarzajce dane na zlecenie administratora danych, w tym podmioty ZAUFANI PARTNERZY, agencje marketingowe oraz podmioty uprawnione do uzyskania danych na podstawie obowizujcego prawa.

Prawa osoby, ktrej dane dotycz

Prawo dania sprostowania, usunicia lub ograniczenia przetwarzania danych; prawo wycofania zgody na przetwarzanie danych osobowych. Inne prawa osoby, ktrej dane dotycz.

Informacje dodatkowe

Wicej o zasadach przetwarzania danych w ?Polityce prywatnoci?

Ustawienia